Μαστογραφία στην επαρχία: Η πρόληψη γίνεται «είδος πολυτελείας»

Ρεπορτάζ: Χρυσάνθη Τσεπραηλίδου

Κάθε Οκτώβριο, το ροζ χρώμα και η χαρακτηριστική κορδέλα επανέρ χονται στο προσκήνιο σε δεκάδες χώρες, στο πλαίσιο του μήνα ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2024 περίπου 2,4 εκατομμύρια γυναίκες διαγνώστηκαν με καρκίνο του μαστού παγκοσμίως, ενώ 694.000 έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο. Πρόκειται για τον συχνότερο καρκίνο μεταξύ των γυναικών.

Τι συμβαίνει όμως σήμερα στην περιοχή μας;

Προσπαθήσαμε να καταγράψουμε την πραγματικότητα που δεν μας κάνει να χαιρόμαστε.

Σε μια εποχή αλμάτων της ιατρικής επιστήμης, η πρόσβαση στη βασική πρόληψη στη Στερεά Ελλάδα μετατρέπεται για τους πολίτες σε έναν δύσβατο αγώνα δρόμου. Το ερώτημα που προκύπτει επιτακτικά δεν είναι πλέον ρητορικό: Είναι η Υγεία δημόσιο αγαθό ή προνόμιο εκείνων που έχουν την οικονομική δυνατότητα να την εξαγοράσουν;

Η περίπτωση του υπερηχογραφήματος του μαστού –μιας εξέτασης ζωτικής σημασίας– αποκαλύπτει μια ζοφερή πραγματικότητα.

Στην πρωτεύουσα του νομού και τις γύρω πόλεις, η «δωρεάν» εξέταση μέσω ΕΟΠΥΥ προσκρούει σε τοίχο. Την 1η Οκτωβρίου, κανένα ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο δεν δέχθηκε να κλείσει ραντεβού με παραπεμπτικό, επικαλούμενο «μη διαθεσιμότητα», ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ζητήθηκε επιπλέον χρηματική καταβολή, ενώ ένα μόνο δέχθηκε αλλά ο γιατρός μπορούσε μετά τις 15 Οκτωβρίου λόγω ασθενείας.

Στο Γενικό Νοσοκομείο Λιβαδειάς, η κατάσταση προκαλεί έντονο προβληματισμό. Παρά τη λειτουργία ψηφιακού μαστογράφου, οι εξετάσεις που διενεργούνται είναι ελάχιστες σε σχέση με τον πληθυσμό.

Αν και το υπερηχογράφημα μαστού αποτελεί πλέον την ενδεδειγμένη εξέταση, το νοσοκομείο δεν το παρέχει, καθώς το σχετικό μηχάνημα βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία προκήρυξης του διαγωνισμού, μια γραφειοκρατική διαδικασία που απαιτεί περίπου ένα έτος για την εγκατάστασή του. Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες αναγκάζονται να καταφεύγουν στην Αθήνα, επωμιζόμενες το κόστος της μετακίνησης.

Ιδιαίτερα τραγική είναι η θέση των γυναικών που έχουν ιστορικό νόσησης και χρειάζονται τακτικό έλεγχο. Οι επιζήσασες βρίσκονται εγκλωβισμένες ανάμεσα στην οικονομική εξάντληση ή το «κυνήγι» ραντεβού σε δημόσια νοσοκομεία της Αθήνας, όπου οι λίστες αναμονής ξεπερνούν τους τρεις μήνες. Ποια γυναίκα, μετά από μια τέτοια δοκιμασία, μπορεί να περιμένει ένα τρίμηνο, για έναν επανέλεγχο εάν βρεθεί κάποιο εύρημα;

Το πρόβλημα έχει κοινωνικές διαστάσεις. Η οικονομική κρίση πιέζει τις γυναίκες να θέτουν τις ανάγκες των υπολοίπων μελών της οικογένειας πάνω από τις δικές τους, ενώ το ταμπού γύρω από τον καρκίνο του μαστού και τα πρότυπα της θηλυκότητας επιτείνουν το αίσθημα της ανασφάλειας.

Ελλείψει υποδομών, οι πολίτες ωθούνται στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος συχνά απαξιώνει τα παραπεμπτικά. Αυτό διευρύνει το χάσμα της κοινωνικής ανισότητας: η πρόληψη γίνεται προνόμιο των οικονομικά ισχυρών, ενώ οι υπόλοιποι περιμένουν. Πρόκειται για ένα σύστημα που νοσεί, όπου η κοινωνική πρόνοια έχει αντικατασταθεί από την ανασφάλεια του αποκλεισμού.