Το τμήμα Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου στην Άμφισσα δημιουργήθηκε το 2019, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του χώρου της Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Το πρώτο έτος λειτουργίας του, το τμήμα προσέφερε 220 θέσεις, από τις οποίες καλύφθηκαν οι 190 (86%). Την πενταετία 2021–2025 προσέφερε σταθερά 100 θέσεις ετησίως, με τα ποσοστά κάλυψης να κυμαίνονται από 18% έως 46% (2025: 46%, 2024: 42%, 2023: 40%, 2022: 33%, 2021: 18%). Εκατό θέσεις προσφέρθηκαν και φέτος, με το ποσοστό κάλυψης να εκτινάσσεται στο 105%!
Η εξαιρετικά θετική αυτή εξέλιξη ασφαλώς χαροποιεί όλους και, πρωτίστως, τους καθηγητές του τμήματος, οι οποίοι αξίζουν συγχαρητήρια για το αξιόλογο έργο που επιτελούν, ανεξάρτητα των συνθηκών και των συγκυριών.
Τώρα που καταλάγιασε ο αρχικός ενθουσιασμός και ολοκληρώθηκαν οι συγχαρητήριες δηλώσεις των πολιτικών εκπροσώπων της περιοχής, ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να εξετάσουμε τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη. Οι καθηγητές του τμήματος, άλλωστε, είχαν προβλέψει με μεγάλη βεβαιότητα ότι η φετινή εικόνα θα ήταν διαφορετική και ανέμεναν αυτό ακριβώς το αποτέλεσμα.
Ανατρέχοντας στην πρώτη χρονιά λειτουργίας του τμήματος, διαπιστώνουμε ότι ο αριθμός των εισακτέων θύμιζε τις ιδιαίτερα επιτυχημένες περιόδους του πρώην ΤΕΙ στα πρώτα του βήματα. Και τότε, το νέο τμήμα ΠΟΑ είχε αποτελέσει αντικείμενο πολλών συγχαρητηρίων και υποσχέσεων για στήριξη, ιδιαίτερα από τους εκπροσώπους της νέας κυβέρνησης.
Την επόμενη χρονιά, όμως, η νέα κυβέρνηση θέσπισε την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), με αποτέλεσμα ο αριθμός των εισακτέων να μειωθεί δραματικά, φτάνοντας μόλις τους 18. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονο προβληματισμό, ενώ, σε συνδυασμό με το γενικότερο κλίμα της περιόδου, ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι το τμήμα θα μπορούσε να συμπεριληφθεί σε μια μελλοντική αναδιάρθρωση του ακαδημαϊκού χάρτη.
Το πρώτο μεγάλο εμπόδιο που είχε να αντιμετωπίσει ήταν η αξιολόγησή του από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), την ανεξάρτητη διοικητική αρχή που είναι αρμόδια για τη διασφάλιση της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση.
Παρότι διέθετε ακόμη περιορισμένο αριθμό μελών ΔΕΠ, οι καθηγητές κατάφεραν να οργανώσουν αποτελεσματικά το τμήμα και να δημιουργήσουν όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχή αξιολόγησή του. Ο στόχος επιτεύχθηκε και το τμήμα αξιολογήθηκε θετικά, ισχυροποιώντας τη θέση του στον ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας.
Η θετική αξιολόγηση διασφάλισε την ακαδημαϊκή υπόσταση του τμήματος. Ωστόσο, από μόνη της δεν αρκούσε για να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εισακτέων η οποία παρέμενε αργή και περιορισμένη. Φέτος, όμως, τα δεδομένα άλλαξαν θεαματικά.
Ποιοι παράγοντες οδήγησαν σε αυτήν την εξέλιξη;
Οι καθηγητές είχαν εγκαίρως εντοπίσει τις παραμέτρους που επηρέαζαν την κατανομή των εισακτέων. Για τον λόγο αυτό απευθύνθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες, καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις για την τροποποίηση του ισχύοντος πλαισίου. Οι δύο πρώτες προσπάθειες δεν απέδωσαν. Η τρίτη, όμως, έγινε τελικά αποδεκτή.
Τα πανεπιστημιακά τμήματα εντάσσονται σε συγκεκριμένα επιστημονικά πεδία, από τα οποία οι υποψήφιοι επιλέγουν τις σχολές που μπορούν να δηλώσουν στο μηχανογραφικό τους δελτίο. Το τμήμα ήταν ενταγμένο αποκλειστικά στο 4ο επιστημονικό πεδίο («Επιστήμες Οικονομίας και Πληροφορικής»). Στο συγκεκριμένο πεδίο, ο συνδυασμός της ΕΒΕ, του αριθμού των υποψηφίων και της γεωγραφικής θέσης του τμήματος είχε ως αποτέλεσμα να καλύπτεται κάθε χρόνο λιγότερο από το 50% των διαθέσιμων θέσεων.
Η πρόταση του τμήματος ήταν να ενταχθεί και σε δύο ακόμη επιστημονικά πεδία, στα οποία υπήρχε σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός υποψηφίων. Οι δύο πρώτες προτάσεις απορρίφθηκαν. Η τρίτη έγινε δεκτή φέτος και το τμήμα εντάχθηκε πλέον και στο 1ο και στο 2ο επιστημονικό πεδίο, διατηρώντας παράλληλα την παρουσία του στο 4ο. Έτσι διευρύνθηκε σημαντικά η δεξαμενή των υποψηφίων που μπορούσαν να το επιλέξουν, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη θεαματική αύξηση του αριθμού των εισακτέων.
Η εξέλιξη αυτή είναι αναμφίβολα θετική για το τμήμα και για την τοπική κοινωνία. Ωστόσο, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο ότι η σχετική απόφαση ελήφθη σε προεκλογική περίοδο, γεγονός που εύλογα δημιουργεί ερωτήματα ως προς τον χρόνο λήψης της. Σε κάθε περίπτωση, η αύξηση των εισακτέων οφείλεται πρωτίστως στην αλλαγή των όρων εισαγωγής και όχι σε μια αιφνίδια μεταβολή της ζήτησης του τμήματος.
Οι εκλογές αποτελούν πάντοτε μια ιδιαίτερη πολιτική συγκυρία. Στην περίπτωση του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, δύο εξελίξεις παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον: αφενός η ένταξη του τμήματος σε δύο επιπλέον επιστημονικά πεδία και αφετέρου η ανακοίνωση της δημιουργίας δεύτερου τμήματος στην Άμφισσα.
Είναι συνεπές το ΓΠΑ προς τα υποχρεώσεις του απέναντι στους φοιτητές του στην Άμφισσα;
Ενώ, λοιπόν, όλοι χαίρονται για τη σημαντική αύξηση των εισακτέων, αξίζει να εξετάσουμε τι πραγματικά περιμένει τους νέους φοιτητές του τμήματος.
Το πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα είναι η σίτιση. Εδώ και τέσσερα χρόνια οι φοιτητές του τμήματος δεν έχουν πρόσβαση σε οργανωμένη φοιτητική σίτιση. Είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό πώς ένα από τα ιστορικότερα πανεπιστήμια της χώρας αδυνατεί να εξασφαλίσει μια τόσο βασική παροχή προς τους φοιτητές του.
Η φοιτητική μέριμνα αποτελεί βασική υποχρέωση κάθε πανεπιστημίου και χρηματοδοτείται από το κράτος ακριβώς για τον σκοπό αυτό. Τέσσερα χρόνια είναι μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια, η ανεργία και οι αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις των οικογενειών δυσκολεύουν σημαντικά τη φοίτηση.
Οι οικονομικές αυτές δυσκολίες έχουν άμεσες συνέπειες. Παρότι κάθε χρόνο εισάγεται ένας σημαντικός αριθμός φοιτητών, μόνο το 10% έως 12% εγκαθίσταται τελικά στην Άμφισσα και παρακολουθεί συστηματικά τα μαθήματα. Οι περισσότεροι αδυνατούν να ανταποκριθούν στο κόστος διαβίωσης και εμφανίζονται κυρίως κατά τις εξεταστικές περιόδους.
Ανεξάρτητα, λοιπόν, από την αύξηση των εισακτέων, το ουσιαστικό θέμα συνεχίζει να υπάρχει: οι φοιτητές εξακολουθούν να μην μπορούν να σπουδάσουν. Εάν αυτή η εικόνα συνεχιστεί, δεν θα προκαλέσει έκπληξη μια χαμηλή αναλογία αποφοίτων προς εισακτέους.
Γιατί δεν παρέχεται σίτιση στους φοιτητές;
Εύλογα, λοιπόν, γεννάται το ερώτημα γιατί δεν παρέχεται σίτιση στους φοιτητές, έστω και με κάποιον εναλλακτικό τρόπο. Σύμφωνα με πληροφορίες, αντίστοιχο πρόβλημα αντιμετωπίζει και το τμήμα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου στη Θήβα.
Η αιτιολογία ότι «οι φοιτητές δεν υποβάλλουν αιτήσεις» δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί επαρκής, αφού αιτήσεις γίνονται, όπως λένε φοιτητές, αλλά δεν ικανοποιούνται. Δεν μαθαίνουν καν τους λόγους για τους οποίους απορρίπτονται οι αιτήσεις τους!
Η σίτιση, ως γνωστόν, είναι βασική υποχρέωση του Πανεπιστημίου. Για το λόγο αυτό διαθέτει και τμήμα «Φοιτητική Μέριμνας» (ιστοσελίδα ΓΠΑ). Επομένως, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: διατίθεται κρατική χρηματοδότηση για τη σίτιση των φοιτητών του Πανεπιστημίου, μεταξύ των οποίων και των περιφερειακών τμημάτων; Και, εφόσον διατίθεται, για ποιον λόγο δεν αξιοποιείται προς τον σκοπό αυτό; Εκτός αν τα περιφερειακά τμήματα της Στερεάς εξαιρούνται για κάποιον λόγο (και ποιον; ).
Απομένει να φανεί αν η φετινή αύξηση των εισακτέων θα συνοδευτεί και από ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών φοίτησης, ώστε οι περίπου 100 νέοι φοιτητές, μαζί με τους παλαιότερους, να μπορούν πράγματι να σπουδάσουν απρόσκοπτα στην Άμφισσα.
Να σημειώσουμε ότι στο Τμήμα δεν υπάρχει ούτε κυλικείο, ούτε κάποιος αυτόματος πωλητής.
Καθαριότητα και συντήρηση των κτηρίων
Ένα επιπλέον ζήτημα που προκαλεί προβληματισμό είναι η καθαριότητα των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων. Το Πανεπιστήμιο δεν μεριμνά ώστε να ολοκληρώνεται έγκαιρα η διαδικασία πρόσληψης προσωπικού καθαριότητας, με αποτέλεσμα οι χώροι να παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς την απαραίτητη φροντίδα. Πρόκειται για μια κατάσταση που εγείρει σοβαρά ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τους φοιτητές.
Δύσκολα μπορεί να κατανοήσει κανείς πώς ένα ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα αντιμετωπίζει με τέτοια καθυστέρηση, στα όρια της αδιαφορίας, ένα τόσο βασικό ζήτημα της καθημερινής του λειτουργίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος, για περίπου έξι μήνες, διοικητικός υπάλληλος υποχρεώθηκε να αναλάβει τον καθαρισμό των κοινόχρηστων χώρων και των χώρων υγιεινής, ενώ αίθουσες διδασκαλίας, γραφεία και εργαστήρια παρέμεναν χωρίς συστηματική καθαριότητα. Μάλιστα, οι ίδιοι οι καθηγητές αναγκάστηκαν να καλύψουν μέρος των αναγκών καθαριότητας σε κρίσιμους χώρους του κτηρίου καταβάλλοντας χρήματα από την τσέπη τους.
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην καθαριότητα. Επεκτείνεται και στη συντήρηση των κτιριακών εγκαταστάσεων. Το 2019 το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο παρέλαβε ένα σύγχρονο, πλήρως λειτουργικό κτιριακό συγκρότημα, το οποίο η ίδια η τότε διοίκηση είχε χαρακτηρίσει «κόσμημα». Σήμερα, σχεδόν έξι χρόνια μετά, δεν φαίνεται να έχει πραγματοποιηθεί ουσιαστική συντήρηση ή προληπτική παρέμβαση για την προστασία του και τα κτήρια παρακμάζουν και απαξιώνονται.
Μια απλή αυτοψία αρκεί για να διαπιστώσει κανείς τις φθορές: πόρτα κεντρικής αίθουσας παραμένει χαλασμένη επί χρόνια, τοίχοι με έντονη υγρασία, αίθουσες με εμφανή σημάδια εγκατάλειψης. Με χρήματα των καθηγητών καλύφθηκε και η επισκευή ηλεκτρολογικής βλάβης, καθώς το ΓΠΑ δεν ενδιαφέρθηκε. Τα παραπάνω συνιστούν μία κατάσταση που δεν συνάδει με την εικόνα ενός σύγχρονου πανεπιστημιακού ιδρύματος.
Τα προαναφερόμενα δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τον βαθμό προτεραιότητας που δίνεται στο τμήμα της Άμφισσας και, γενικότερα, για τον τρόπο με τον οποίο το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο υποστηρίζει τα περιφερειακά τμήματα της Άμφισσας και της Θήβας.
Επίλογος-προσδοκίες
Η αύξηση των εισακτέων αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για το τμήμα και την Άμφισσα. Η ευκαιρία αυτή, όμως, θα αξιοποιηθεί μόνο εφόσον συνοδευτεί από τις αναγκαίες υποδομές και υπηρεσίες που θα επιτρέψουν στους φοιτητές να σπουδάσουν με αξιοπρέπεια. Η ευθύνη αυτή ανήκει πλέον στη διοίκηση του Πανεπιστημίου.
Ευελπιστούμε ότι η νέα διοίκηση του ΓΠΑ θα αντιμετωπίσει αποφασιστικά τα ζητήματα αυτά. Η έγκαιρη εξασφάλιση υπηρεσιών καθαριότητας, η φύλαξη των εγκαταστάσεων, η συστηματική συντήρηση των κτιρίων και, κυρίως, η παροχή (επιτέλους!) φοιτητικής σίτισης, εκτιμούμε ότι αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την εύρυθμη λειτουργία του τμήματος και για την ουσιαστική στήριξη των φοιτητών του.
© 2020 - 2021 | Designed with 💗 by 