«Κόκκινα» δάνεια, μαύρος λογαριασμός: Ποιος θα πληρώσει τελικά τον “Ηρακλή”;

Νέα ερωτήματα προκύπτουν γύρω από το σχέδιο «Ηρακλής» και τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων, μετά από συζήτηση στη Βουλή και την πρόσφατη απόφαση στον Άρειο Πάγο που δικαίωσε δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη.

Κατά τη συζήτηση επίκαιρης ερώτησης του Νίκου Παππά, ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ενεργοποιηθούν κρατικές εγγυήσεις.

Με απλά λόγια: αν τα έσοδα από τα «κόκκινα» δάνεια δεν επαρκούν, το Δημόσιο ίσως κληθεί να καλύψει τη διαφορά. Δηλαδή, να πληρώσουν οι φορολογούμενοι.

Τι είναι ο «Ηρακλής» και γιατί αφορά όλους

Το 2019 η κυβέρνηση θέσπισε το σχέδιο «Ηρακλής», δίνοντας κρατικές εγγυήσεις για να μεταφερθούν πάνω από 90 δισ. ευρώ «κόκκινα» δάνεια εκτός τραπεζικών ισολογισμών. Η επίσημη θέση ήταν ότι η διαδικασία αυτή δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο.

Για να στηριχθεί αυτή η υπόσχεση, οι εταιρείες διαχείρισης δανείων (servicers) κατέθεσαν επιχειρησιακά σχέδια (business plans) με πολύ υψηλούς στόχους ανάκτησης — ακόμη και πάνω από 75% – 80% της ονομαστικής αξίας των δανείων. Ποσοστά που, σύμφωνα με διεθνή εμπειρία, θεωρούνται εξαιρετικά αισιόδοξα για «κόκκινα» δάνεια.

Στην πράξη όμως:

• Οι πλειστηριασμοί δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα.

• Πολλοί βγήκαν άγονοι.

• Οι δανειολήπτες αξιοποίησαν νομικά μέσα για καθυστερήσεις.

• Η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου δημιουργεί νέα δεδομένα και πιέσεις.

Αποτέλεσμα; Τα έσοδα υπολείπονται των στόχων.

Τι σημαίνει «κατάπτωση εγγύησης»;

Αν οι τιτλοποιήσεις δεν φέρουν τα προβλεπόμενα έσοδα, ενεργοποιούνται οι κρατικές εγγυήσεις. Αυτό σημαίνει ότι το Δημόσιο πληρώνει στους επενδυτές (funds) τη διαφορά.

Ο ίδιος ο Θάνος Πετραλιάς παραδέχτηκε στη Βουλή ότι «πρέπει να δούμε ακριβώς σε ποιες περιπτώσεις επηρεάζεται το ύψος της δόσης» και ότι «το αν θα φτάσει ποτέ, σε κάποιο σημείο, κάποια από τις τιτλοποιήσεις να χτυπήσει εγγύηση εξαιτίας αυτού, πρέπει να το δούμε». Παραδέχτηκε, επίσης, ότι «ενδεχομένως σε κάποια από αυτά θα περιοριστούν τα έσοδα».

Γιατί δεν δίνονται στη δημοσιότητα τα business plans;

Το υπουργείο Οικονομικών αρνείται να δημοσιοποιήσει τα επιχειρησιακά σχέδια των servicers. Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι αν αποκαλυφθούν, θα φανεί πως το σύστημα «Ηρακλής» βασίστηκε σε υπεραισιόδοξες προβλέψεις, οι οποίες σήμερα δεν επιβεβαιώνονται.

Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές:
Γνώριζε η κυβέρνηση ότι οι στόχοι ανάκτησης ήταν υπερβολικοί;

Η ρύθμιση για το «ακατάσχετο»

Το 2023, με τον νόμο 5072/2023, προβλέφθηκε ότι τα ποσά που εισπράττουν οι servicers για λογαριασμό των funds κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό που είναι ακατάσχετος και ανεκχώρητος — ακόμη και έναντι του Δημοσίου και του e-ΕΦΚΑ.

Αυτό σημαίνει ότι τα χρήματα αυτά προστατεύονται πλήρως υπέρ των επενδυτών, ενώ την ίδια στιγμή το Δημόσιο ενδέχεται να κληθεί να καλύψει ζημίες μέσω εγγυήσεων.

Το πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει εκλογών. Αν ενεργοποιηθούν εγγυήσεις, θα πρόκειται για άμεση δημοσιονομική επιβάρυνση.

Το βασικό ερώτημα που πλέον τίθεται δημόσια είναι:

– Θα κληθούν οι Έλληνες φορολογούμενοι να καλύψουν τις αποκλίσεις και τις πιθανές παράνομες χρεώσεις των servicers;
 -Ή θα δοθούν στη δημοσιότητα όλα τα στοιχεία ώστε να υπάρξει πλήρης διαφάνεια;

Η συζήτηση μόλις ξεκίνησε — και αφορά όχι μόνο τις τράπεζες και τα funds, αλλά το σύνολο της κοινωνίας.