«Κουμπαράς» για τους έχοντες – μηδενικό για τους υπόλοιπους;

Ωραία ακούγεται ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά». Ακόμη ωραιότερα ακούγονται οι δεκάδες χιλιάδες ευρώ που μπορεί να περιμένουν ένα παιδί όταν ενηλικιωθεί.

Μόνο που πίσω από την εξαγγελία υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: για να βάλει το κράτος χρήματα στον κουμπαρά, πρέπει πρώτα να έχει χρήματα να βάλει ο γονιός.

Και κάπου εκεί η ωραία εικόνα αρχίζει να ξεθωριάζει.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν λογαριασμό για το παιδί τους και η Πολιτεία θα καταθέτει αντίστοιχο ποσό με εκείνο που καταθέτει η οικογένεια, έως το προβλεπόμενο ετήσιο όριο. Με απλά λόγια, για κάθε 100 ευρώ που μπορεί να αποταμιεύσει ο γονιός, άλλα 100 θα προσθέτει το κράτος.

Το ερώτημα, όμως, είναι αυτονόητο:

Ποιος μπορεί σήμερα να βάζει κάθε μήνα χρήματα στην άκρη;

Εκείνος που, αφού πληρώσει ενοίκιο ή στεγαστικό, σούπερ μάρκετ, ρεύμα, καύσιμα, σχολικές ανάγκες και όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις μιας οικογένειας, εξακολουθεί να έχει περίσσευμα.

Και ο γονιός που με το ζόρι βγάζει τον μήνα;

Τι ακριβώς θα αποταμιεύσει;

Την ακρίβεια; Τον λογαριασμό του ρεύματος; Το ενοίκιο; Τα ψώνια του σούπερ μάρκετ;

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του μέτρου: όσο μεγαλύτερη δυνατότητα αποταμίευσης έχει μια οικογένεια, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει και η κρατική συμμετοχή.

Δηλαδή, αυτός που έχει τη δυνατότητα να βάλει περισσότερα, θα πάρει περισσότερα. Αυτός που δεν έχει να βάλει, θα πάρει λιγότερα ή και τίποτα από το συγκεκριμένο σκέλος.

Και αυτό ονομάζεται μέτρο αντιμετώπισης του δημογραφικού και στήριξης της νέας γενιάς;

Δύο παιδιά, δύο διαφορετικοί «κουμπαράδες»

Ας το δούμε στην πράξη.

Δύο παιδιά γεννιούνται την ίδια ημέρα, στην ίδια χώρα.

Οι γονείς του πρώτου έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταθέτουν συστηματικά χρήματα. Ο λογαριασμός του μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο, μαζί με την κρατική συμμετοχή.

Οι γονείς του δεύτερου παλεύουν κάθε μήνα να πληρώσουν τις βασικές ανάγκες του σπιτιού. Δεν μπορούν να αποταμιεύσουν, όχι επειδή δεν θέλουν να εξασφαλίσουν το μέλλον του παιδιού τους, αλλά επειδή απλώς δεν περισσεύουν χρήματα.

Στα 18 τους χρόνια, το πρώτο παιδί μπορεί να έχει ένα σημαντικό κεφάλαιο για τις σπουδές, τη στέγη ή το πρώτο επαγγελματικό του βήμα.

Το δεύτερο;

Θα ενηλικιωθεί έχοντας απέναντί του την ίδια οικονομική ανισότητα που συνόδευε την οικογένειά του από τη στιγμή που γεννήθηκε.

Αν αυτό δεν είναι αναπαραγωγή της κοινωνικής ανισότητας, τότε τι είναι;

Το δημογραφικό δεν λύνεται με κουμπαράδες

Η Ελλάδα πράγματι έχει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα. Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται σοβαρές, γενναίες και κυρίως δίκαιες πολιτικές.

Τα νέα ζευγάρια δεν αποφασίζουν αν θα κάνουν παιδί με βάση το αν θα υπάρχει ένας τραπεζικός λογαριασμός που ίσως γεμίσει σε 18 χρόνια.

Κοιτάζουν αν μπορούν σήμερα να πληρώσουν ένα σπίτι. Αν έχουν σταθερή εργασία. Αν ο μισθός φτάνει μέχρι το τέλος του μήνα. Αν μπορούν να πληρώσουν το σούπερ μάρκετ, την ενέργεια και τις ανάγκες ενός παιδιού. Αν υπάρχουν παιδικοί σταθμοί, δημόσια υγεία και παιδεία που μπορούν πραγματικά να στηρίξουν μια οικογένεια.

Πρώτα πρέπει να περισσεύουν χρήματα και μετά να μιλήσουμε για αποταμίευση.

Διαφορετικά, ζητάμε από μια οικογένεια που ψάχνει χρήματα για να βγάλει την εβδομάδα να σχεδιάσει τον τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού της για το 2044.

Υπάρχει δικαιότερη λύση

Αν η Πολιτεία θέλει πραγματικά να δημιουργήσει έναν «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά», ας τον δημιουργήσει για όλα τα παιδιά και όχι ανάλογα με το πορτοφόλι των γονιών τους.

Να υπάρχει μια εγγυημένη κρατική καταβολή για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το αν οι γονείς του μπορούν να αποταμιεύσουν.

Και ακόμη περισσότερο: η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη για τα παιδιά οικογενειών με χαμηλότερα εισοδήματα. Οι γονείς που έχουν την οικονομική δυνατότητα θα μπορούν, φυσικά, να προσθέτουν προαιρετικά τις δικές τους αποταμιεύσεις.

Αυτό θα ήταν κοινωνική πολιτική. Αυτό θα ήταν πραγματική επένδυση στη νέα γενιά.

Γιατί ο ρόλος του κοινωνικού κράτους δεν είναι να δίνει περισσότερα σε εκείνον που έχει ήδη τη δυνατότητα να βάλει περισσότερα.

Είναι να εξασφαλίζει ότι το παιδί που γεννήθηκε σε ένα σπίτι με λιγότερα χρήματα δεν θα ξεκινήσει την ενήλικη ζωή του με λιγότερες ευκαιρίες.

Ο «κουμπαράς» λοιπόν είναι μια ωραία λέξη. Το πραγματικό ερώτημα όμως παραμένει:

Ποιος θα έχει χρήματα για να τον γεμίσει;

Και αν τελικά η κρατική βοήθεια ακολουθεί το μέγεθος του οικογενειακού πορτοφολιού, τότε ας μην πανηγυρίζουμε ότι καταπολεμούμε τις ανισότητες.

Γιατί κινδυνεύουμε απλώς να τις βάλουμε σε έναν κουμπαρά και να τις παραδώσουμε, με τόκο, στην επόμενη γενιά.