Από την αρχαία Άμβρυσσο στο σημερινό Δίστομο

Από την Άμβρυσσο στο Δίστομο: Πότε άλλαξε το όνομα; >> 

    Με τον τίτλο αυτό παρουσιάζει μια αρχική προσέγγιση για την εξέλιξη/ αλλαγή του ονόματος του ιστορικού αυτού τόπου της Βοιωτίας ( που τα αρχαία χρόνια ανήκε στην Φωκίδα – στα όρια του μάλιστα ήταν το Κοινόν (Βουλή) των Φωκέων), ο γράφων του κειμένου, μελετητής του θέματος, που υπογράφει λιτά ως <<Δ. αρχαιολόγος>> – και αφού το επιλέγει, όπως μας μετέφερε φίλος του από το Δίστομο, το σεβόμαστε απολύτως. Αναμένοντας και νέα, πρόσθετα στοιχεία καθως μας υπόσχεται και δεσμεύεται ότι η έρευνα συνεχίζεται…

   Ιδού το κείμενο του:

 

<<Ένα ενδιαφέρον ιστορικό ερώτημα είναι πότε η αρχαία Άμβρυσσος (ή Άμβροσσος) έπαψε να φέρει το αρχαίο της όνομα και πότε εμφανίζεται για πρώτη φορά το όνομα Δίστομο.

 

Η Άμβρυσσος δεν εξαφανίζεται από τις πηγές με το τέλος της αρχαιότητας. Γύρω στο 530 μ.Χ. καταγράφεται ακόμη ως πόλη στον Συνέκδημο του Ιεροκλή.

 

Αργότερα εμφανίζεται ως «Αμβροσία» στη λεγόμενη Notitia Episcopatuum 3, σε κατάλογο επισκοπών, δηλαδή, που υπάγονταν στη Μητρόπολη Αθηνών. Η ακριβής χρονολόγηση και η ιστορική αξιοπιστία αυτού του καταλόγου αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης, με μέρος της έρευνας να τον τοποθετεί στον 8ο αιώνα. Συνεπώς, η αναφορά είναι σημαντική, αλλά πρέπει να χρησιμοποιείται με επιφύλαξη.

 

Στις ασφαλέστερα χρονολογημένες Notitiae Episcopatuum του 10ου αιώνα, η Αμβροσία δεν εμφανίζεται πλέον. Μαζί της έχουν εξαφανιστεί ως αυτοτελείς επισκοπές και άλλα παλαιότερα κέντρα της περιοχής, όπως το Στείρι και η Αντίκυρα, ενώ παραμένουν σημαντικές επισκοπικές έδρες, όπως η Δαύλεια και η Κορώνεια.

 

Την ίδια περίπου περίοδο, γύρω στα μέσα του 10ου αιώνα, ο Βίος του Οσίου Λουκά μάς προσφέρει μια εξαιρετικά πολύτιμη εικόνα της περιοχής. Αναφέρει το Στείρι και αρκετά τοπωνύμια της Φωκίδας, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί σε αυτόν ούτε «Άμβρυσσος» ούτε «Δίστομο».

 

Κατά τη Φραγκοκρατία και κυρίως την Καταλανοκρατία του 14ου αιώνα, οι πηγές γίνονται ξανά αρκετά πλούσιες. Η Λιβαδειά εμφανίζεται ως Lavadia, η Δαύλεια ως Dablia και το γειτονικό Στείρι επανειλημμένα ως Estir/Styrris, μάλιστα ως ιδιαίτερη χωροδεσποτεία. Παρά την εγγύτητά του στο Στείρι, μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί το Δίστομο στα καταλανικά έγγραφα, ούτε με κάποια προφανή παραλλαγή του ονόματός του. Δεν αποκλείεται, βέβαια, ο οικισμός να υπήρχε με διαφορετικό όνομα ή απλώς να μην υπήρχε λόγος να εμφανιστεί στα σωζόμενα διοικητικά έγγραφα.

 

Η πρώτη ασφαλής μαρτυρία που έχουμε μέχρι στιγμής για το όνομα Δίστομο βρίσκεται στην πρώιμη οθωμανική απογραφή του 1466/67, όπου ο οικισμός καταγράφεται με μόλις 10 εστίες (νοικοκυριά).

 

Έτσι, με τα σημερινά δεδομένα, διαγράφεται μια ενδιαφέρουσα πορεία:

 

Άμβρυσσος/Άμβροσσος στην αρχαιότητα → Άμβρυσσος/Άμβροσσος ακόμη τον 6ο αιώνα → πιθανή Αμβροσία στην εκκλησιαστική γεωγραφία του 8ου αιώνα → εξαφάνιση του ονόματος από τις ασφαλείς μεσοβυζαντινές πηγές → Δίστομο το 1466/67.

 

Παραμένει, λοιπόν, ένα ιστορικό κενό αρκετών αιώνων.

 

Πότε ακριβώς γεννήθηκε το όνομα «Δίστομο»; Πώς ονομαζόταν ο οικισμός στο ενδιάμεσο διάστημα;

 

Η έρευνα συνεχίζεται>>.

 

 

Προσθέτουμε εδώ και ορισμένα στοιχειαγια την Αρχαιολογική Συλλογή Διστομου:

• • Τοποθεσία: Δίστομο Βοιωτίας, Τ.Κ. 32005
  • Κτήριο: Διατηρητέο παλαιό Δημοτικό Σχολείο
  • Ευρήματα: Προέρχονται από την αρχαία Άμβροσσο (το σημερινό Δίστομο), τον Μεδεώνα, την Αντίκυρα, το Ζεμενό και τον Καρακόλιθο.
  • Χρονολογική περίοδος: Από τους μυκηναϊκούς έως τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, με έμφαση στην εξέλιξη της κεραμικής τέχνης και επιτύμβιες στήλες κλασικών και ελληνιστικών χρόνων.
  • Επικοινωνία: +30 22670 22000